ന്യുഡൽഹി : കോൺഗ്രസ് മുൻ അധ്യക്ഷ സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ജീവചരിത്രപരമായ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായകമായ ചില അധ്യായങ്ങളിലേക്ക് പുതിയ വെളിച്ചം വീശുന്നു.
പാർട്ടി തലപ്പത്തെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും മുൻകാല തീരുമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള സുപ്രധാന വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്.
ഡോ. മൻമോഹൻ സിംഗ് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലയളവിൽ ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിനാണ് പൂർണ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായതെന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷ എന്ന നിലയിൽ തനിക്ക് അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും അറിയിക്കാമായിരുന്നു.
ചില വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തോട് വിയോജിക്കാനുള്ള അവകാശവും തനിക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അന്തിമ ഭരണ തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തത് പ്രധാനമന്ത്രി തന്നെയായിരുന്നു എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ഈ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ നൽകുന്നത്.
അധികാര വികേന്ദ്രീകരണത്തെക്കുറിച്ചും ഭരണ നേതൃത്വത്തിലെ വ്യത്യസ്ത ശൈലികളെക്കുറിച്ചുമുള്ള ഈ തുറന്നുപറച്ചിലുകൾ ഏറെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതാണ്. മുൻകാല ചരിത്രങ്ങളെയും അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളെയും സംബന്ധിച്ച വരുംകാല വിശകലനങ്ങൾക്ക് ഈ വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകും.
1975 മുതൽ 1977 വരെയുള്ള അടിയന്തരാവസ്ഥാ കാലഘട്ടം രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. ഔദ്യോഗിക പദവികൾ ഒന്നുമില്ലാതിരുന്നിട്ടും, അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ഇളയ മകൻ സഞ്ജയ് ഗാന്ധി ഭരണസംവിധാനത്തിലും രാഷ്ട്രീയത്തിലും നിർണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നു.
കാര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നടപ്പിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന സഞ്ജയ് ഗാന്ധിയുടെ ഇടപെടലുകൾ രാജ്യത്ത് പലപ്പോഴും വലിയ വിവാദങ്ങൾക്കും പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചു. സഞ്ജയ് ഗാന്ധി നടപ്പിലാക്കിയ പ്രധാന പദ്ധതികളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ചേരിനിർമാർജനവും നഗരവികസനവും.
ഡൽഹി ഉൾപ്പെടെയുള്ള നഗരങ്ങളിൽ വലിയ തോതിലുള്ള കുടിയൊഴിപ്പിക്കലുകൾക്ക് ഇത് കാരണമായി. ദില്ലിയിലെ തുർക്മാൻ ഗേറ്റ് പ്രദേശം പോലെയുള്ള ഇടങ്ങളിൽ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ അന്നത്തെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അതിക്രമങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി പിന്നീട് വിമർശിക്കപ്പെട്ടു.
ഇതിനുപുറമേ, രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യാ വർധന നിയന്ത്രിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടപ്പിലാക്കിയ നിർബന്ധിത വന്ധീകരണ യജ്ഞം അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വിവാദപരമായ തീരുമാനമായിരുന്നു. ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തിയ കടുത്ത നടപടികൾ സാധാരണ ജനങ്ങളിൽ വലിയ രീതിയിലുള്ള ഭയവും അമർഷവും സൃഷ്ടിച്ചു. സർക്കാരിനെതിരെ ജനരോഷം ആളിക്കത്താൻ ഈ പദ്ധതി ഒരു പ്രധാന കാരണമായി മാറി.
ഔദ്യോഗിക ഭരണഘടനാനുസൃതമായ അധികാരങ്ങളില്ലാതെ സഞ്ജയ് ഗാന്ധി എടുത്ത ഇത്തരം തീരുമാനങ്ങൾ ഭരണതലത്തിലും പാർട്ടിയിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. അനുഭവസമ്പന്നരായ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാക്കളെ പോലും മറികടന്ന് സ്വന്തം നിലപാടുകൾ നടപ്പിലാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു.
എന്നാൽ ഈ ഏകാധിപത്യ പ്രവണതയും കടുത്ത നടപടികളും 1977-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരിൻ്റെ കനത്ത തോൽവിക്ക് വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്തു.
സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു വെളിപ്പെടുത്തൽ പ്രണബ് മുഖർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ അഭിലാഷങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്. മുതിർന്ന നേതാവും രാജ്യത്തിന്‍റെ മുൻരാഷ്ട്രപതിയുമായ പ്രണബ് മുഖർജി പ്രധാനമന്ത്രിയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നുവെന്നും, എന്നാൽ അത് തനിക്ക് വലിയ ഞെട്ടലുണ്ടാക്കിയിരുന്നുവെന്നും സോണിയ ഗാന്ധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലെയും പാർട്ടിയിലെയും അധികാര സമവാക്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതിനിടയിലാണ് പ്രണബ് മുഖർജിയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ഈ നീക്കം സോണിയ ഗാന്ധി ഓർത്തെടുക്കുന്നത്. പാർട്ടിയുടെ ഉന്നത നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു മാറ്റത്തിനുള്ള സമയമാണിതെന്ന സൂചന പ്രണബ് മുഖർജി നൽകിയതായി അവർ പറയുന്നു.
പാർട്ടി അധ്യക്ഷ പദവിയിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഭരണതലത്തിലോ നേതൃമാറ്റം വേണമെന്ന തരത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പ്രസ്താവനകളും അഭിപ്രായങ്ങളും സോണിയ ഗാന്ധിയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുകയും അസ്വസ്ഥയാക്കുകയും ചെയ്തു.
രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് ദീർഘകാലത്തെ അനുഭവസമ്പത്തുള്ള പ്രണബ് മുഖർജിയെപ്പോലൊരു മുതിർന്ന നേതാവ് ഇത്തരം ഒരു നിർദ്ദേശം മുന്നോട്ടുവെച്ചത് കോൺഗ്രസിനുള്ളിലെ അധികാര മോഹങ്ങളുടെയും ആഭ്യന്തര ചലനങ്ങളുടെയും ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്.
എന്നാൽ അത്തരം പ്രതിസന്ധികളെയും നേതൃപരമായ വെല്ലുവിളികളെയും പാർട്ടി എങ്ങനെ നേരിട്ടു എന്നതിന്‍റെ ചരിത്രപരമായ തുടർച്ചയാണ് ഇത്തരം വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ വെളിച്ചം വീശുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് ദീർഘകാലത്തെ അനുഭവസമ്പത്തുള്ള പ്രണബ് മുഖർജിയെപ്പോലൊരു മുതിർന്ന നേതാവ് ഇത്തരം ഒരു നിർദ്ദേശം മുന്നോട്ടുവെച്ചത് കോൺഗ്രസിനുള്ളിലെ അധികാര മോഹങ്ങളുടെയും ആഭ്യന്തര ചലനങ്ങളുടെയും ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്.
എന്നാൽ അത്തരം പ്രതിസന്ധികളെയും നേതൃപരമായ വെല്ലുവിളികളെയും പാർട്ടി എങ്ങനെ നേരിട്ടു എന്നതിന്‍റെ ചരിത്രപരമായ തുടർച്ചയാണ് ഇത്തരം വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ വെളിച്ചം വീശുന്നത്.
പുസ്തകത്തില്‍ പലയിടത്തും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദിക്കെതിരെ രൂക്ഷവിമര്‍ശനമുയര്‍ത്തുന്ന സോണിയ ഗുജറാത്ത് കലാപത്തിന്‍റെ പേരില്‍ മോദിയെ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് മാറ്റാന്‍ വാജ്പേയ് ആലോചിച്ചിരുന്നെന്നും എന്നാല്‍ പാര്‍ട്ടിയിലെ സമ്മര്‍ദ്ദത്തില്‍ തീരുമാനം മാറ്റുകയായിരുന്നുവെന്നും കുറിക്കുന്നു.
ഇന്ദിരഗാന്ധിയുടയും , രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെയും വധമുണ്ടാക്കിയ മാനസികാഘാതം വിവരിക്കുന്ന സോണിയ, രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ സുരക്ഷ പിന്‍വലിച്ചതില്‍ മുന്‍ പ്രധാനമന്ത്രിമാരായ വി പി സിംഗിനും, ചന്ദ്രശേഖറിനെയും കുറ്റപ്പടുത്തുന്നുണ്ട്.
അതേ സമയം 2010ല്‍ പ്രധാനമന്ത്രിയാകാന്‍ പ്രണബ് മുഖര്‍ജി താല്‍പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചെന്ന പരാമര്‍ശത്തെ മകള്‍ ശര്‍മ്മിഷ്ഠ മുഖര്‍ജി ചോദ്യം ചെയ്തു. ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന് പുറത്തുള്ളയാര്‍ക്കും പ്രധാനമന്ത്രി പദം ആഗ്രഹിച്ച് കൂടേയെന്നും ,സോണിയ ഗാന്ധി ഞെട്ടുന്നത് എന്തിനാണെന്നും ശര്‍മ്മിഷ്ഠ മുഖര്‍ജി ചോദിച്ചു.
ബൊഫോഴ്സ് കേസിനെ കുറിച്ചും, യുപിഎ കാലത്തെ അഴിമതികളെ കുറിച്ചും മിണ്ടാത്ത സോണിയ അസത്യം പ്രചരിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് ബിജെപി വിമര്‍ശിച്ചു.
