ന്യൂഡൽഹി: ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും മറ്റ് ആരാധനാലയങ്ങളിലും ആചാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നടക്കുന്ന മൃഗബലി പൂർണ്ണമായും നിരോധിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹരജി സുപ്രിംകോടതി തള്ളി.
ഇതോടെ രാജ്യത്തെ മതസ്വാതന്ത്ര്യവും മൃഗസംരക്ഷണ നിയമങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ നിയമപോരാട്ടം വീണ്ടും ദേശീയ ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുന്നു.
ജസ്റ്റിസുമാരായ വിക്രം നാഥ്, ആർ. മഹാദേവൻ, അപരേഷ് കുമാർ സിംഗ് എന്നിവരടങ്ങിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണ് അഭിഭാഷകയായ ശ്രുതി ബിഷ്ട് സമർപ്പിച്ച ഹരജിയിൽ ഇടപെടാൻ വിസമ്മതിച്ചത്. ഹരജിയിൽ കക്ഷി ചേരാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന വിവിധ സംഘടനകളുടെയും വ്യക്തികളുടെയും അപേക്ഷകളും കോടതി നിരസിച്ചു.
വിഷയത്തിൽ താൽപ്പര്യമുള്ളവർക്ക് പ്രത്യേക ഹരജികളുമായി കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയാണ് ബെഞ്ച് നടപടികൾ അവസാനിപ്പിച്ചത്. പൊതുവായ ഒരു ഉത്തരവിലൂടെ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന മതാചാരങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്നതിലുള്ള പ്രായോഗികവും ഭരണഘടനാപരവുമായ സങ്കീർണ്ണതകളിലേക്കാണ് ഈ വിധി വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.
1960-ലെ മൃഗങ്ങൾക്കെതിരായ ക്രൂരത തടയൽ നിയമത്തിലെ ഇരുപത്തിയെട്ടാം വകുപ്പ് ഭേദഗതി ചെയ്യണമെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരിയുടെ പ്രധാന ആവശ്യം. ഏതെങ്കിലും മതവിഭാഗത്തിന്റെ ആചാരപ്രകാരം മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നത് ഈ നിയമപ്രകാരം കുറ്റകരമല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന വ്യവസ്ഥയാണ് ഈ വകുപ്പിലുള്ളത്.
ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ ഇരുപത്തിയൊന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്ന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം മൃഗങ്ങൾക്കും ബാധകമാണെന്നും, മതത്തിന്റെ പേരിൽ നടക്കുന്ന ഇത്തരം ക്രൂരതകൾ ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്നും ഹരജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.
എന്നാൽ, ഭരണഘടനയുടെ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മതസ്വാതന്ത്ര്യവുമായും ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമായതിനാൽ നിയമനിർമ്മാണ സഭയുടെ പരിധിയിലുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്നതിന് കോടതികൾക്ക് പരിമിതികളുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലാണ് ബെഞ്ചിനുണ്ടായത്.

രാജ്യത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ വൈവിധ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, മൃഗബലി എന്നത് ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക മതവിഭാഗത്തിലോ പ്രദേശത്തോ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ലെന്ന് ചരിത്രപരവും സാമൂഹികവുമായ പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഹിന്ദു, ഇസ്ലാം, ഗോത്രവർഗ്ഗ-തദ്ദേശീയ വിശ്വാസധാരകളിൽ വ്യത്യസ്ത രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും മൃഗബലി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
ഹിന്ദുമതത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ശാക്തേയ ആരാധനാ സമ്പ്രദായങ്ങളിലും, ഗ്രാമദേവതാ സങ്കൽപ്പങ്ങളിലുമാണ് മൃഗബലി പ്രധാനമായും കണ്ടുവരുന്നത്. കാളി, ദുർഗ്ഗ, ചാമുണ്ഡി തുടങ്ങിയ ഉഗ്രമൂർത്തികളെ ആരാധിക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ശക്തിപ്രാപ്തിക്കും ദോഷപരിഹാരത്തിനുമായി മൃഗബലി നടത്തുന്ന രീതി നൂറ്റാണ്ടുകളായി തുടരുന്നു.
ഇതിനുപുറമേ, ഇസ്ലാം മതവിശ്വാസികൾക്കിടയിൽ ബക്രീദ് അഥവാ ഈദുൽ അസ്ഹ ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നടത്തുന്ന ‘ഖുർബാനി’ പ്രവാചകൻ ഇബ്രാഹിമിൻ്റെ ത്യാഗസ്മരണ പുതുക്കുന്ന പ്രധാന ആരാധനാ കർമ്മമാണ്. ആട്, ചെമ്മരിയാട്, പോത്ത് തുടങ്ങിയ മൃഗങ്ങളെ ബലിയർപ്പിച്ച് മാംസം ദരിദ്രർക്കും ബന്ധുക്കൾക്കും പങ്കുവെക്കുന്ന ഈ രീതി രാജ്യത്തുടനീളം ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.
മറുഭാഗത്ത്, വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും മധ്യേന്ത്യയിലെയും വിവിധ ഗോത്രവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രകൃതിശക്തികളെയും പൂർവ്വികരെയും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മൃഗബലി നടത്താറുണ്ട്. കാർഷിക വിളവെടുപ്പ്, വിവാഹം, രോഗശാന്തി, മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇത്തരം ആചാരങ്ങൾ ഗോത്രജീവിതത്തിൻ്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി തുടരുന്നു.
രാജ്യത്തെ പ്രശസ്തമായ മൃഗബലി കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് അസമിലെ ഗുവാഹത്തിയിലുള്ള കാമാഖ്യ ക്ഷേത്രം. ശാക്തേയ ആരാധനയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായ ഇവിടെ അംബുബാച്ചി മേളയോടനുബന്ധിച്ചും മറ്റ് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിലും ആടുകളെയും പോത്തുകളെയും ബലിയർപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടക്കാറുണ്ട്.
പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ബിർഭും ജില്ലയിലുള്ള താരാപീഠ് ക്ഷേത്രവും, കൊൽക്കത്തയിലെ പ്രശസ്തമായ കാളിഘട്ട് ക്ഷേത്രവും മൃഗബലിക്ക് പേരുകേട്ട ആരാധനാലയങ്ങളാണ്. ദുർഗ്ഗാ പൂജയോടും കാളി പൂജയോടും അനുബന്ധിച്ച് ഇവിടെ നടക്കുന്ന ബലികർമ്മങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ വിശ്വാസികളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
ത്രിപുരയിലെ ഉദയ്പൂരിലുള്ള ത്രിപുര സുന്ദരി ക്ഷേത്രത്തിൽ രാജഭരണകാലം മുതൽക്കേ തുടരുന്ന മൃഗബലി ആചാരം ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇവിടെ നിരവധി മൃഗങ്ങളെ ബലിയർപ്പിക്കാറുണ്ട്.
ഒഡീഷയിലെ ബലാങ്കീർ ജില്ലയിലുള്ള തന്ത്രപീഠമായ റാണിപൂർ ഝരിയാലിലും, സംബൽപൂരിലെ സമലേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിലും നവരാത്രി, ദസറ ആഘോഷങ്ങളോടനുബന്ധിച്ച് മൃഗബലി നടക്കാറുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറൻ ഒഡീഷയിലെ ഗോത്ര-ഗ്രാമീണ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
ഹിമാലയൻ മേഖലയിലേക്കു വന്നാൽ, ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ കുളു താഴ്വരയിൽ നടക്കുന്ന ലോകപ്രശസ്തമായ കുളു ദസറയുടെ സമാപനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന ‘ലങ്കാ ദഹൻ’ ചടങ്ങിൽ മൃഗബലി ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്നു. ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇടപെടലുകളെത്തുടർന്ന് ഈ ആചാരത്തിന് നിയന്ത്രണങ്ങൾ വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഉത്തരാഖണ്ഡിലെയും ഹിമാചലിലെയും പല ഗ്രാമീണ ദേവതാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ‘ജാഗർ’ പോലുള്ള അനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ മൃഗബലി ഇപ്പോഴും തുടരുന്നു.
ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളായ തമിഴ്നാട്, കർണാടക, തെലങ്കാന, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഗ്രാമദേവതാ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവകാലങ്ങളിൽ മൃഗബലി വ്യാപകമാണ്. തെലങ്കാനയിലെ ബോണാലു ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കോഴികളെയും ആടുകളെയും ബലിയർപ്പിക്കുന്നത് പ്രധാന വഴിപാടാണ്.
തമിഴ്നാട്ടിലെ മധുരയിലുള്ള അഴകർ കോവിലിലെ കറുപ്പസാമി സന്നിധിയിലും, ഗ്രാമീണ അയ്യനാർ, മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ‘കിടാ വെട്ട്’ എന്ന പേരിൽ ആടുകളെ ബലിയർപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ് പ്രശസ്തമാണ്. കർണാടകയിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന മാരിയമ്മ ഉത്സവങ്ങളിലും സമാനമായ ആചാരങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
കേരളത്തിൽ 1968-ലെ കേരള മൃഗ-പക്ഷി ബലി നിരോധന നിയമപ്രകാരം ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും പരിസരങ്ങളിലെയും മൃഗബലി പൂർണ്ണമായും നിരോധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, ഉത്തരമലബാറിലെ ചില തെയ്യം അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലും കാവുകളിലും പ്രതീകാത്മകമായോ അല്ലാതെയോ നടക്കുന്ന ‘ഗുരുതി’ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ ചരിത്രപരമായ ബലിയാചാരങ്ങളുടെ പരിവർത്തനങ്ങളായി സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിലയിരുത്തുന്നു.
സുപ്രിംകോടതിയുടെ പുതിയ നിലപാടോടെ, മൃഗബലി നിരോധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ ഇനി പ്രാദേശിക തലത്തിലുള്ള പ്രത്യേക ഹരജികളിലേക്കും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളിലേക്കും വഴിമാറാനാണ് സാധ്യത. മൃഗാവകാശ സംരക്ഷണവും വിശ്വാസികളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുക എന്നത് നിയമവ്യവസ്ഥയ്ക്കും ഭരണകൂടങ്ങൾക്കും മുന്നിലുള്ള വലിയ വെല്ലുവിളിയായി തുടരും.































