പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ ഇറക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്ക് നീക്കം

മുംബൈ: കടലാസ് നോട്ടുകൾക്ക് പകരം പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്കആലോചിക്കുന്നു.

സമീപകാലത്ത് നടന്ന മോണിറ്ററി പോളിസി യോഗത്തിന് ശേഷം നടത്തിയ വാർത്താസമ്മേളനത്തിൽ ആർ.ബി.ഐ. ഗവർണർ സഞ്ജയ് മൽഹോത്ര തന്നെയാണ് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന കാര്യം കേന്ദ്ര ബാങ്കിൻ്റെ സജീവ പരിഗണനയിലാണെന്ന വിവരം വ്യക്തമാക്കിയത്.

നിലവിൽ ഈ നിർദ്ദേശം തികച്ചും പ്രാഥമിക ഘട്ടത്തിലാണെന്നും ഇതിൻ്റെ ഗുണദോഷങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായ പഠനങ്ങൾ നടക്കുകയാണെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം അറിയിച്ചത്. ഇതേ തുടർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ജൂൺ മുപ്പതോടെ പേപ്പർ നോട്ടുകൾ നിരോധിക്കുമെന്ന രീതിയിലുള്ള വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങൾ നടന്നു.കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഇക്കാര്യം പൂർണ്ണമായും നിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പേപ്പർ നോട്ടുകൾ പിൻവലിക്കാൻ പെട്ടെന്ന് യാതൊരു പദ്ധതിയും ഇല്ലെന്നും എന്നാൽ ഭാവിയിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ കൊണ്ടുവരുന്ന കാര്യം പരിശോധിക്കുന്നുണ്ടെന്നുമാണ് ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം. കോട്ടൺ അധിഷ്ഠിതമായ പേപ്പർ നോട്ടുകളേക്കാൾ സാങ്കേതികമായി ഏറെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന സിന്തറ്റിക് പോളിമർ ഉപയോഗിച്ചാണ് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.

പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ആലോചിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ നിരവധി പ്രധാന മെച്ചങ്ങളുണ്ട്. ഇതിൽ ഏറ്റവും എടുത്തുപറയേണ്ടത് ഇവയുടെ ദീർഘായുസ്സാണ്. സാധാരണ പേപ്പർ നോട്ടുകൾ കൈമറിഞ്ഞ് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ വേഗത്തിൽ കീറിപ്പോകാനും അഴുക്കുപുരളാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾക്ക് സാധാരണ നോട്ടുകളേക്കാൾ മൂന്ന് മുതൽ നാല് മടങ്ങ് വരെ കൂടുതൽ ആയുസ്സുണ്ടാകും.

ഇവ എളുപ്പത്തിൽ കീറാനോ കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കാനോ സാധ്യതയില്ല. നോട്ടുകൾ വേഗത്തിൽ നശിച്ചുപോകുന്നത് തടയുന്നതിലൂടെ പുതിയ നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനായി റിസർവ് ബാങ്കിന് ഓരോ വർഷവും ചിലവഴിക്കേണ്ടി വരുന്ന കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ലാഭിക്കാൻ സാധിക്കും. നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനുള്ള ചിലവ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് കറൻസിക്ക് കൂടുതലാണെങ്കിലും, ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത് വലിയ സാമ്പത്തിക ലാഭമുണ്ടാക്കുമെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

കള്ളനോട്ടുകൾ തടയാൻ സാധിക്കും എന്നതാണ് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന മേന്മ. അത്യാധുനിക സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണ രീതിയിലൂടെ സാധിക്കും. സുതാര്യമായ ജനാലകൾ (ട്രാൻസ്പരൻ്റ് വിൻഡോസ്), അത്യാധുനിക ഹോളോഗ്രാമുകൾ, പ്രത്യേക തരം മഷികൾ എന്നിവ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളിൽ വളരെ കൃത്യതയോടെ ഉൾപ്പെടുത്താം.

ഇവ സാധാരണ പേപ്പറിൽ വ്യാജമായി നിർമ്മിക്കുക എന്നത് അസാധ്യമാണ്. ഇത് സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമാക്കാൻ സഹായിക്കും. കൂടാതെ, പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ ജലപ്രതിരോധ ശേഷിയുള്ളവയാണ്. വെള്ളത്തിലോ മഴയത്തോ വീണാൽ പോലും ഇവയ്ക്ക് യാതൊരു കേടും സംഭവിക്കില്ല. പേപ്പർ നോട്ടുകളെപ്പോലെ ഇവ അഴുക്കും ഈർപ്പവും വലിച്ചെടുക്കില്ല എന്നതിനാൽ നോട്ടുകൾ എപ്പോഴും വൃത്തിയായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യും.

ആരോഗ്യ-ശുചിത്വ വശങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാലും പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ ഏറെ മികച്ചതാണ്. നോട്ടുകൾ പലരിലൂടെ കൈമാറി വരുമ്പോൾ അതിൽ രോഗാണുക്കളും ബാക്ടീരിയകളും പടരാനുള്ള സാധ്യത പേപ്പർ നോട്ടുകളിൽ വളരെ കൂടുതലാണ്. എന്നാൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളിൽ അഴുക്ക് പിടിക്കാത്തതിനാൽ രോഗാണു വ്യാപനം ഗണ്യമായി കുറവായിരിക്കും.

കോവിഡ് മഹാമാരിക്ക് ശേഷം ശുചിത്വമുള്ള കറൻസി എന്ന ആശയത്തിന് ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ പ്രാധാന്യമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഇത്തരം നോട്ടുകൾ കഴുകി വൃത്തിയാക്കാൻ പോലും സാധിക്കുമെന്നത് പ്രത്യേകതയാണ്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമാണ് എന്നതും ഇതിൻ്റെ മറ്റൊരു ഗുണമാണ്. പേപ്പർ നോട്ടുകൾ നശിക്കുമ്പോൾ അവ കത്തിച്ചുകളയുകയാണ് പതിവ്.

എന്നാൽ കാലാവധി കഴിഞ്ഞ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ റീസൈക്കിൾ ചെയ്ത് മറ്റ് പ്ലാസ്റ്റിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കാനും പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം തടയാനും സഹായിക്കും. ബാങ്കുകളിലെ എണ്ണൽ യന്ത്രങ്ങളിലും എ.ടി.എം. കൗണ്ടറുകളിലും ഇത്തരം നോട്ടുകൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സാധിക്കുമെന്ന നേട്ടവുമുണ്ട്.

ലോകത്തെ അറുപതിലധികം രാജ്യങ്ങൾ നിലവിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് അഥവാ പോളിമർ നോട്ടുകൾ ഭാഗികമായോ പൂർണ്ണമായോ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. പ്ലാസ്റ്റിക് കറൻസി ലോകത്ത് ആദ്യമായി വിജയകരമായി അവതരിപ്പിച്ചത് ഓസ്ട്രേലിയയാണ്. 1988-ലാണ് ഓസ്ട്രേലിയ തങ്ങളുടെ കറൻസി നോട്ടുകൾ പൂർണ്ണമായും പ്ലാസ്റ്റിക്കിലേക്ക് മാറ്റിയത്.

ഓസ്ട്രേലിയയിലെ എല്ലാ മൂല്യങ്ങളിലുമുള്ള നോട്ടുകളും പ്ലാസ്റ്റിക് തന്നെയാണ്. ഓസ്ട്രേലിയയുടെ ഈ വിജയം കണ്ടാണ് മറ്റ് രാജ്യങ്ങളും ഈ പാത പിന്തുടർന്നത്. കാനഡ,യുകെ , ന്യൂസിലാൻഡ്, സിംഗപ്പൂർ, വിയറ്റ്നാം, മലേഷ്യ, റൊമാനിയ, ബ്രൂണെ, മാലദ്വീപ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കറൻസി സംവിധാനം പൂർണ്ണമായും പോളിമർ നോട്ടുകളിലേക്ക് മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്.

ബ്രിട്ടനിലെ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട് തങ്ങളുടെ അഞ്ച്, പത്ത്, ഇരുപത്, അൻപത് പൗണ്ട് നോട്ടുകൾ പൂർണ്ണമായും പ്ലാസ്റ്റിക്കിലാണ് ഇറക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇത് കൂടാതെ തായ്‌ലൻഡ്, മെക്സിക്കോ, റഷ്യ, ചിലി തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ ചില പ്രത്യേക മൂല്യമുള്ള നോട്ടുകളോ കമ്മമ്മോറേറ്റീവ് (സ്മരണാർത്ഥം) നോട്ടുകളോ പ്ലാസ്റ്റിക്കിൽ പുറത്തിറക്കി പരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ എന്ന ആശയം തികച്ചും പുതിയതല്ല. മുൻപും ഇതിനായി ആർ.ബി.ഐ. ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. പത്ത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, അതായത് 2014-ൽ രാജ്യത്തെ വിവിധ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളുള്ള അഞ്ച് നഗരങ്ങളിൽ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ പത്ത് രൂപയുടെ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ ഇറക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയിരുന്നു.

കൊച്ചി, മൈസൂരു, ജയ്പൂർ, ഷിംല, ഭുവനേശ്വർ എന്നീ നഗരങ്ങളാണ് ഇതിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. വ്യത്യസ്ത ഭൂപ്രകൃതിയിലും താപനിലയിലും പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് പരിശോധിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ ആ പൈലറ്റ് പ്രോജക്റ്റ് പിന്നീട് വിപുലമായ രീതിയിൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയില്ല. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തെ കറൻസി അച്ചടി ചിലവ് വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ പദ്ധതി വീണ്ടും സജീവമായി പരിഗണിക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്ക് തയ്യാറായിരിക്കുന്നത്.

എങ്കിലും ഇന്ത്യ പോലുള്ള ഒരു വലിയ രാജ്യത്ത് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ പൂർണ്ണമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് ചില വെല്ലുവിളികളുമുണ്ട്. നോട്ടുകൾ മടക്കി സൂക്ഷിക്കുന്ന ശീലമുള്ള ഇന്ത്യൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളുടെ പ്രത്യേകതകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ സമയം എടുത്തേക്കാം. കൂടാതെ നിലവിലുള്ള എ.ടി.എം യന്ത്രങ്ങളിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ കൃത്യമായി വയ്ക്കുന്നതിനും വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനും സാങ്കേതികമായ ചില മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തേണ്ടി വരും.

ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ വേഗത്തിൽ വളരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ക്യാഷ് ഇടപാടുകളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ ഉയർന്ന വിനിമയമുള്ള നോട്ടുകളുടെ ആയുസ്സ് കൂട്ടുക എന്നത് വലിയ ആവശ്യമാണ്. ഇപ്പോഴത്തെ ആലോചനകൾ ഒരു തീരുമാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയാണെങ്കിൽ, വരും വർഷങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതവും ഈടുനിൽക്കുന്നതുമായ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ വിപണിയിലും വിനിമയത്തിനായി എത്തിയേക്കാം.