സർപ്പാരാധനയും സർപ്പക്കാവുകളും….

ശ്രീ

സർപ്പാരാധനയുടെ ചരിത്രം ലോകമാനവികതയുടെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്. ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ലോകത്ത് നിലനിന്നിരുന്ന ഏതാണ്ട് എല്ലാ നാഗരികതയിലും അവിശ്വസനീയമാം വണ്ണം സമാന രൂപത്തിലുള്ളതും, കേവല മതവിശ്വാസങ്ങൾക്കപ്പുറം നിത്യജീവിതത്തോട് ആഴത്തിൽ ഇഴ ചേർന്നതുമായ സർ പ്പാരാധന നിലനിന്നിരുന്നതായി കാണാം.

ഇന്ത്യൻ പുരാവൃത്തങ്ങളിലെ നാഗരാജാവും ഈജിപ്തിലെ നാഗദേവതയായ നെഹബ് കോവ് (Nehebkav) തമ്മിൽ രൂപത്തിലും, പേരിലും ഉള്ള സാദൃശ്യം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. കമ്പോഡിയയുടെ എഴുതപ്പെട്ട ചരിത്രം തന്നെ പറയുന്നത് അവരുടെ വംശത്തിലെ ആദ്യ രാജ്ഞി നാഗമായിരുന്നു എന്നാണ്. പുരുഷ ബീജത്തിന് സർപ്പാകൃതി ഉള്ളതുകൊണ്ട് നമ്മൾ ഓരോരുത്തരുടെയും പൂർവികർ നാഗമാണ് എന്നു കരുതുന്നതിൽ തെറ്റു കാണാനാവില്ല.

പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ എഴുതപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കഥകളിലും പുരാവൃത്തങ്ങളിലും സർപ്പങ്ങളെ ബുദ്ധിയുടെയും, നിധിയുടെയും, രഹസ്യ അറിവുകളുടെയും കാവൽക്കാരായിട്ടാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. ആധുനിക ചിഹ്നശാസ്ത്രത്തിലും(Modern Symbolism) നാഗങ്ങൾ രതിയുടെയും, ഊർവരത യുടെയും, ഊർജ്ജത്തിന്റെയും പ്രതിരൂപങ്ങളാണ്.

ഹിന്ദു പുരാണമനുസരിച്ച് കശ്യപ മഹർഷിയുടെ പ്രഥമ പത്നിയും രക്ഷപ്രജാപതിയുടെ പുത്രിയുമായ കദ്രുവിൽ ജനിച്ച സന്താനങ്ങളാണ് സർപ്പങ്ങൾ. തനിക്ക് ധാരാളം കുട്ടികൾ ഉണ്ടാവാൻ ആഗ്രഹിച്ച കദ്രു, ഭർത്താവിന്റെ അടുത്ത് തന്റെ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മഹർഷി അങ്ങനെയാവട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ് തന്റെ പത്നിയെ അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ കദ്രുവിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായ അണ്ഡങ്ങൾ 500 വർഷത്തിനുശേഷം വിരിഞ്ഞ് ഉണ്ടായതാണ് സർപ്പ പരമ്പര.

കശ്യപമഹർഷിയുടെ രണ്ടാമത്തെ പത്നിയും കദ്രുവിന്റെ സഹോദരിമാരെ വിനതയിൽ ഉണ്ടായ സന്താനങ്ങളാണ് ഗരുഡനും, അരുണനും. ഗരുഡനും തന്റെ അർത്ഥ സഹോദരങ്ങളായ സർപ്പങ്ങളും ആയിട്ടുള്ള വൈരം പ്രസിദ്ധമാണല്ലോ. കഥയിലെ ഈ ശത്രുത കുറച്ചുകൂടി വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ ചിന്തിച്ചാൽ ഭൂമി തത്വമായ നാഗങ്ങളും ആകാശത്തമായ ഗരുഡനും തമ്മിൽ പ്രപഞ്ചത്തിൽ നൈസർഗികമായി ഉടലെടുത്ത ഒരു സന്തുലിനമായും (Equlibrium)ചിന്തിക്കാവുന്നതാണ്.

ഭാരതീയ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് നാഗങ്ങൾ കാമരൂപികളും (ഇഷ്ടമുള്ള രൂപം ധരിക്കാൻ സാധിക്കുന്നവർ) സർപ്പങ്ങൾ സരീസൃപ ങ്ങളും ആണ്. സർപ്പ പൂജയ്ക്കുള്ള വേദമന്ത്രം തന്നെ ഓം നമ: കാമരൂപിണേ മഹാബലായ നാഗാധിപതയേ സർപ്പേഭ്യോം നമ: എന്നാണ്. പതഞ്ജലി മഹർഷി സർപ്പ രൂപിയും അനന്തന്റെ അവതാരവും ആയിട്ടാണ് വിശ്വസിക്കുന്നത്.

കൂടാതെ തന്ത്ര,യോഗ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ മനുഷ്യന്റെ മൂലാധാരത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന കുണ്ഡലിനി ശക്തിയെ മൂന്നര ചുറ്റുള്ള സർപ്പ രൂപത്തിലാണ് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതുകൊണ്ടെല്ലാം പുരാണങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന നാഗം എന്ന പദം കൊണ്ട് നമ്മൾ ഇന്നും കാണുന്ന കേവല ഇഴജന്തുവിൽ നിന്ന് വളരെ ഉയർന്ന ഒരു സങ്കല്പമാണ് അവർ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നത് എന്ന് നിസംശയം ചിന്തിക്കാം.

ഭാരതത്തിലെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ രീതികളുമായി പൊതു സാമ്യങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ കൂടി കേരളത്തിലെ സർപ്പരാധനയ്ക്ക് ഒരു തനതായ രൂപം ദർശിക്കാനാവും. പുരാതനകാലം മുതൽക്കേ ശാക്തേയ ആരാധനയ്ക്കും, സർപ്പരാധനയ്ക്കും ആഴത്തിൽ വേരോട്ടമുള്ള ഒരു ഭൂമികയാണ് കേരളം. കേരളം അറിയപെട്ടിരുന്നത് തന്നെ സർപ്പ ഭൂമി എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന “അഹി ദേശം” എന്നാണ്. മറ്റ് ദേവതകൾക്ക് ഉള്ളതുപോലെ ക്ഷേത്രാരാധന ഉണ്ടെങ്കിൽ കൂടി സർപ്പക്കാവുകൾ അല്ലെങ്കിൽ പാമ്പും കാവുകളാണ് കേരളത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രചാരമുള്ള സർപ്പാരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ. പ്രത്യക്ഷത്തിൽ പ്രകൃതി ആരാധനയുടെ (Paganism)ഭാഗമായി തോന്നുമെങ്കിലും കേരളത്തിലെ സർപ്പക്കാവുകൾക്ക് മാനവികവും, താന്ത്രികവുമായ അടരുകളുണ്ട്.

തണലും, ചരലും, ചവറും ചേർത്ത് നൈസർഗികമായി തണുപ്പ് നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു തുള്ളി വനം സർപ്പക്കാവ് എന്ന പേരിൽ ഇഴജന്തുക്കൾക്ക് ജീവിക്കാൻ ഇണങ്ങുന്ന ഒരു ആവാസ വ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിച്ച് അതിനെ തങ്ങളുടെ ജീവിതവിശ്വാസങ്ങളുമായി ഇഴ ചേർത്ത് ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പരിപാലിച്ചിരുന്നു എന്നതിൽ നിന്ന് ദർശിക്കുന്നത് ഈ മാനവികതയുടെ ഉപരിപ്ലവതലം മാത്രമാണ്. സാധാരണയായി കളം പാട്ടുകളിൽ കളം എഴുതുമ്പോൾ പച്ചനിറം കിട്ടാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാകപ്പൊടി അതിന്റെ വിഷഹാര സ്വഭാവം നിമിത്തം സർപ്പ കളങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് വിലക്കിയിരുന്നു എന്നതിൽ നിന്ന് സർപ്പങ്ങൾക്ക് പ്രകൃതി ആയുധമായി നൽകിയ വിഷത്തെ പോലും നമ്മുടെ പൂർവികർ ബഹുമാനിച്ചിരുന്നു എന്നതിൽ കാണുന്നത് ഈ മാനവികതയുടെ സൂക്ഷ്മതലവും.

സർപ്പക്കാവിൽ സാധാരണയായി കല്ല് കൊണ്ട് ഉയർത്തിക്കെട്ടിയ സർപ്പ തറയിൽ നാഗ വിഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠികുന്നു. ബിംബ പ്രതീകങ്ങൾ ഇല്ലാതെ നൈസർഗികമായി സർപ്പക്കാവിൽ ഉടലെടുക്കുന്ന ചിതൽപ്പുറ്റിനെ ആരാധിക്കുന്ന രീതിയും കാണാറുണ്ട്. ഒരു പുരുഷനാഗത്തെയും ഒരു സ്ത്രീ നാഗത്തെയും ഒരുമിച്ചാണ് പ്രതിഷ്ഠിക്കാറ്. കൂടാതെ അഖില സർപ്പങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ചെറിയ വീടിന്റെ മാതൃകയിലുള്ള ചിത്ര കൂടവും പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു.

സാധാരണയായി ശിവശക്തി അല്ലെങ്കിൽ പ്രകൃതിപുരുഷ പ്രതീകങ്ങളായി നാഗരാജാവിനെയും നാഗയക്ഷിയയും ആണ് പ്രതിഷ്ഠിക്കാറുള്ളത് എങ്കിൽ കൂടി മണിനാഗം, കരിനാഗം, കുഴിനാഗം, കന്നിനാഗം അഞ്ജനമണിനാഗം, നാഗകാളി,നാഗ ചാമുണ്ഡി എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളും കാണാറുണ്ട്. മനുഷ്യരിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ജാതിവ്യവസ്ഥ സർപ്പരാധനയിലും പ്രതിഫലിച്ചിട്ടുള്ളതായി കാണാം. മേൽപ്പറഞ്ഞ നാഗദേവതകളിൽ കരിനാഗത്തെ ശൂദ്രനായി കരുതി മറ്റ് നാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് അല്പം അകലെയായി മിക്കവാറും വടക്കു ദിക്കിൽ പ്രത്യേകമായ തറയിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിക്കാറ്.

നിത്യേന സന്ധ്യയ്ക്കുള്ള വിളക്ക് വിളക്കു വൈപ്പ് ഒഴിച്ചാൽ സർപ്പക്കാവുകളിൽ വർഷത്തിൽ ഒരിക്കലേ ആരാധന പതിവുള്ളൂ. സർപ്പബലി, സർപ്പം പാട്ട്, സർപ്പം തുള്ളൽ,നൂറും പാലും സമർപ്പണം തുടങ്ങുകയാണ് സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന ചടങ്ങുകൾ. കേരളത്തിൽ സർപ്പം പാട്ട്, സർപ്പം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ പുള്ളുക സമുദായത്തിൽ ഉള്ളവരാണ് ചെയ്തുപോരുന്നത്. സർപ്പ പൂജകൾക്ക് വേവിച്ച നിവേദ്യങ്ങളേക്കാൾ വെള്ളരി, കവുങ്ങും പൂക്കുല, അവിൽ, മലർ ശർക്കര, മഞ്ഞൾപൊടി,പാൽ,കരിക്ക് തുടങ്ങിയ തണുപ്പ് നൽകുന്ന നിവേദനങ്ങൾക്കാണ് പ്രാധാന്യം.

സർപ്പക്കാവിൽ സാധാരണയായി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച സർപ്പങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ പൂജ പതിവുള്ളൂ. സർപ്പബലിയാണ് വളരെ പ്രധാനമായ മറ്റൊരു ചടങ്ങ് ഈ പൂജാ വിധാനത്തിൽ കളം വരച്ച് അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ ശ്രീ മഹാദേവനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളായി അഷ്ടനാഗങ്ങളായ അനന്തൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ, കാർക്കോടകൻ, പത്മൻ, മഹാപത്മൻ, ശംഖപാലൻ,ഗുളികൻ എന്നീ അഷ്ടനാഗങ്ങളെയും പൂജിക്കുന്നു.

നൂറും പാലും സമർപ്പണമാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാട്. മഞ്ഞൾപൊടിയും പാലും ചേർത്ത മിശ്രിതമാണ് ഇതിൽ നിവേദ്യം ഇത് ബിംബത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയോ, തർപ്പിക്കുകയോ, ഇലകുമ്പിളിൽ കത്തിച്ച തിരിയോടു കൂടി സമർപ്പിക്കുകയോ, പ്രാദേശിക ആചാരവ്യത്യാസങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ചെയ്തുപോരുന്നു. മഞ്ഞൾ പൊടി ശക്തിയെയും പാൽ ശിവനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു ഈ ശിവശക്തി സംയോഗത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജത്തെയാണ് തിരിയോ, പന്തമോ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.

അതുപോലെ സർപ്പങ്ങളുടെ വളരെ പ്രധാനമായ ദിവസമാണ് കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം. കന്നി എന്നത് സ്ത്രീയെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ശക്തിയെ. ആയില്യം പുരുഷനെയും. ചുരുക്കത്തിൽ എല്ലാ സർപ്പ പൂജകളും ശിവശക്തി സംയോഗവും അതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന സൃഷ്ടിയെയും ആണ് സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു ചിത്രങ്ങളിലും, ശിൽപ്പങ്ങളിലും നാഗത്തെ ഒറ്റയ്ക്ക് വരയ്ക്കാറില്ല പരസ്പരം ചുറ്റി പിണഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന സ്ത്രീ പുരുഷന്മാരായ രണ്ടു നാഗങ്ങളെയാണ് വരയ്ക്കുക.

ഹിന്ദുമതത്തിലെ എല്ലാ പ്രധാന ദേവതകൾക്കും സർപ്പ ബന്ധമുണ്ട്. ശിവൻ നാഗഹാരമണിഞ്ഞവനും വിഷ്ണു നാഗത്തിന്റെ മുകളിൽ ശയിക്കുന്നവനുമാണ്, ഗണപതി നാഗത്തെ യജ്ഞാപവീതമായി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ നാഗന്ധവും വളരെ പ്രകടമാണ്, നാഗകാളി നാഗജാമുണ്ഡി തുടങ്ങിയ ശാക്തേയനാഗസങ്കൽപങ്ങളും കാണാം.

പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശിൽപ്പങ്ങൾ ഈ ദേവതാ ഊർജ്ജ ബന്ധം അതി സൂക്ഷ്മതലത്തിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണമായി ധ്യാന നിരതനായിരിക്കുന്ന ശിവന്റെ കഴുത്തിൽ ശാന്തനായിട്ടാണ് സർപ്പത്തെ രേഖപ്പെടുത്തുക എന്നാൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ശിവന്റെ കയ്യിൽ ഫണം വിടർത്തി ചീറ്റുന്ന നാഗമായി കഴുത്തിലെ നാഗം മാറുന്നു. ഭിക്ഷുവായ ശിവന്റെ അരയിലാണ് നാഗത്തെ കാണുക.ലിംഗ രൂപത്തിന്റെ മുകളിൽ ഫണം വിടർത്തി നിൽക്കുന്ന നാഗം ഭൗതികതയുടെ മുകളിൽ ഫണം വിടർത്തി നിൽക്കുന്ന ആധ്യാത്മിക ഊർജ്ജത്തെ കാണിക്കുന്നു.

ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് സന്താന ലബ്ധിക്കും രോഗശമനത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും സർപ്പങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൂടിയ തീരു എന്നാണ് വിശ്വാസം. (“സർപ്പ പ്രീതിയവശ്യമേ കരണീയ ആരോഗ്യപുത്രാപ്തത്തയേ.”) അതുകൊണ്ടുതന്നെ സർപ്പങ്ങളെ കൊല്ലുക സർപ്പക്കാവിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുക സർപ്പക്കാവ് മലിനപ്പെടുത്തുക ഇവയെല്ലാം വലിയ ദോഷകർമ്മങ്ങൾ ആയി കരുതപ്പെടുന്നു.

ഇത് ചെയ്യുന്നവർക്കും, കുടുംബത്തിനും വലിയ തിരിച്ചടികൾ ഉണ്ടാവുന്നതായി പലപ്പോഴും കണ്ടു വരാറുമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ചും ത്വക്ക് രോഗങ്ങളും സന്താന ദുരിതങ്ങളും. മേൽപ്പറഞ്ഞ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളെല്ലാം മാറ്റിനിർത്തിയാൽ തന്നെ സർപ്പങ്ങളെ പ്രകൃതിയുടെ പ്രത്യക്ഷ രൂപമായി തന്നെ കണ്ടു അവരെ ബഹുമാനിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും നാം ചെയ്യേണ്ടതാണ്.